Shloka 1
Adhyāya 33: Brāhmaṇa-Upadeśa on Buddhi, Āśrama-Forms, and Inner Freedom
अपना बा | अड-४#-रू-+ > मा गृधः कस्य स्विद्धनम् । (ईशावास्योपनिषद् १) त्रयस्त्रिंशो5 ध्याय: ब्राह्मणका पत्नीके प्रति अपने ज्ञाननिष्ठ स्वरूपका परिचय देना ब्राह्मण उवाच नाहं तथा भीरु चरामि लोके यथा त्वं मां तर्जयसे स्वबुद्ध्या विप्रो$स्मि मुक्तो5स्मि वनेचरो5स्मि गृहस्थधर्मा व्रतवांस्तथास्मि,ब्राह्मणने कहा--भीरु! तुम अपनी बुद्धिसे मुझे जैसा समझकर फटकार रही हो, मैं वैसा नहीं हूँ। मैं इस लोकमें देहाभिमानियोंकी तरह आचरण नहीं करता। तुम मुझे पाप- पुण्यमें आसक्त देखती हो; किंतु वास्तवमें मैं ऐसा नहीं हूँ। मैं ब्राह्मण, जीवन्मुक्त महात्मा, वानप्रस्थ, गृहस्थ और ब्रह्मचारी सब कुछ हूँ। इस भूतलपर जो कुछ दिखायी देता है, वह सब मेरेद्वारा व्याप्त है
brāhmaṇa uvāca | nāhaṃ tathā bhīru carāmi loke yathā tvaṃ māṃ tarjayase svabuddhyā | vipro'smi mukto'smi vanecaro'smi gṛhasthadharmā vratavāṃs tathāsmi ||
Bà-la-môn nói: “Hỡi người nhút nhát! Ta không đi lại trong đời theo cách mà nàng, do những ý niệm riêng, quở trách và phán xét ta. Ta không bị trói buộc vào lối sống tầm thường của kẻ chấp thân làm ngã. Ta là Bà-la-môn; ta đã giải thoát; ta là kẻ ở rừng; nhưng ta cũng gìn giữ kỷ luật của người gia chủ và đời sống trì giới, lập nguyện.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The Brahmin asserts inner freedom: one should not judge spiritual status by external appearance or social role. A knower can embody disciplined duty (vrata, gṛhastha-dharma) while remaining inwardly unattached and liberated.
In a dialogue with his wife, who is scolding him based on her assumptions, the Brahmin replies that her judgment is mistaken. He describes himself as simultaneously a Brahmin, liberated, forest-dwelling ascetic, and an upholder of household discipline—indicating a teaching on inner realization beyond outward labels.