Shloka 226
अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
अन्यान् बाणान् समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि । आँखने कहा--अलर्क! ये बाण मुझे किसी प्रकार नहीं छेद सकते। ये तुम्हारे ही मर्मस्थानोंको बींध डालेंगे और मर्म विदीर्ण हो जानेपर तुम्हें ही जीवनसे हाथ धोना पड़ेगा। अतः दूसरे प्रकारके सायकोंका प्रबन्ध सोचो
anyān bāṇān samīkṣasva yais tvaṃ māṃ sūdayiṣyasi |
Alarka nói: “Hãy xét những mũi tên khác—những mũi tên mà nhờ đó ngươi có thể giết được ta. Những mũi tên ngươi đang chọn không thể xuyên thủng ta; chúng sẽ quay lại đâm trúng chính các huyệt mệnh (marma) của ngươi, và khi marma bị phá vỡ thì ngươi sẽ phải đánh đổi bằng mạng sống. Vậy hãy lo liệu một loại tên khác, nhờ đó ngươi mới có thể hạ sát ta.”
अलर्क उवाच
Educational Q&A
Force must be guided by discernment: choosing means without understanding their efficacy and consequences can harm the aggressor. The verse frames violence as accountable action, not mere impulse.
Alarka addresses an opponent in a martial exchange, telling him to reconsider and select different arrows—implying the current weapons cannot harm Alarka and may instead rebound disastrously on the attacker.