Shloka 4
अन्तर्वन-विद्यारण्योपमा
The Allegory of the Inner Forest of Knowledge
ब्राह्मण उवाच नैतदस्ति पृथग्भाव: किंचिदन््यत् ततः सुखम् | नैतदस्त्यपृथग्भाव: किंचिद् दुःखतरं ततः
brāhmaṇa uvāca: naitad asti pṛthagbhāvaḥ kiṃcid anyat tataḥ sukham | naitad asty apṛthagbhāvaḥ kiṃcid duḥkhataraṃ tataḥ ||
Bà-la-môn đáp: “Ở đó không có trạng thái phân chia riêng biệt—và cũng không có một hạnh phúc nào khác vượt ngoài điều ấy. Ở đó cũng không có trạng thái không-phân-chia—và cũng không có nỗi khổ nào dữ dội hơn điều ấy.” Trong ý nghĩa, ông chỉ đến cảnh giới vượt ngoài các đối đãi thường tình (khác và không-khác), nơi lạc khổ thế gian không còn thích hợp.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse critiques taking either ‘difference’ (pṛthagbhāva) or ‘non-difference’ (apṛthagbhāva) as the final truth. It gestures toward a reality beyond conceptual extremes, where ordinary categories—and thus worldly pleasure and pain—lose their hold.
A Brahmin speaker is instructing his listener in a reflective, philosophical mode, using paired opposites (difference/non-difference; happiness/suffering) to point toward a transcendent state that cannot be captured by common metaphysical labels.