Shloka 17
Pañcahotṛ-Vidhāna and the Dispute of the Five Vāyus (पञ्चहोतृविधानम् — पञ्चवायूनां श्रेष्ठत्वविवादः)
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणा: प्राणभूतां शरीरे । मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति श्रेष्ठो हाहं पश्यत मां प्रलीनम्
mayi pralīne pralayaṁ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhūtāṁ śarīre | mayi pracīrṇe ca punaś caranti śreṣṭho hāhaṁ paśyata māṁ pralīnam ||
Vị Bà-la-môn nói: “Khi ta thu mình lại và hòa tan vào chính ta, mọi luồng sinh khí—những hơi thở làm nên sự sống trong thân xác của các hữu tình—đều rơi vào trạng thái tiêu tán. Và khi ta lại tỏa ra, vận hành trở lại, tất cả chúng cũng bắt đầu hoạt động như xưa. Vì thế ta là bậc tối thượng. Hãy nhìn—giờ đây ta đang thu mình vào chính ta (và khi ta thu lại, sinh mệnh của các ngươi cũng sẽ lắng xuống).”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse asserts the primacy of prāṇa as the sustaining principle of embodied life: when prāṇa withdraws, life collapses (pralaya for the individual body), and when it becomes active again, all functions resume. It frames prāṇa as a governing power whose presence or absence determines vitality.
In a didactic exchange, the Brahmin speaker personifies and elevates prāṇa, declaring its superiority and demonstrating (or threatening to demonstrate) withdrawal—implying that if prāṇa subsides, the others dependent on it will also lose their functioning.