Shloka 21
सप्तहोतृ-विधानम् एवं इन्द्रिय–मनःसंवादः
The Seven Hotṛs and the Debate of Senses and Mind
अथ चेन्मन्यसे सिद्धिमस्मदर्थेषु नित्यदा । प्राणेन रूपमादत्स्व रसमादत्स्व चक्षुषा
atha cen manyase siddhim asmad-artheṣu nityadā | prāṇena rūpam ādatsva rasam ādatsva cakṣuṣā ||
Tâm trí nói: “Nếu ngươi tin rằng mình luôn thành tựu được mọi mục đích của chúng ta, thì hãy đảo ngược trật tự của các căn: hãy nhận lấy sắc tướng bằng hơi thở, và nếm vị bằng đôi mắt.” Lời ấy là một thách thức sắc bén nhằm phơi bày giới hạn cố định của các giác quan, và chỉ ra rằng ý chí đơn thuần không thể vượt qua ranh giới tự nhiên của tri giác; tri kiến chân thật đòi hỏi sự phân biệt có kỷ luật, chứ không phải những lời tự phụ về quyền năng.
मन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that perception is constrained by the inherent capacities of each sense-organ; claims of effortless mastery are tested by asking for impossible cross-sensory perception. Ethically, it cautions against pride and urges disciplined understanding of how mind and senses actually function.
The speaker, Mind (manas), challenges an interlocutor who claims constant success in fulfilling aims. Mind proposes an absurd reversal—seeing through breath and tasting through eyes—to demonstrate that intention alone cannot make the senses perform each other’s functions.