Shloka 19
Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
इस प्रकार श्रीमहाभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें उन्नीयवाँ अध्याय पूरा हुआ
ghrāṇaṁ jihvā ca cakṣuṣ tvak ca śrotraṁ ca pañcamam | mano buddhis ca sapta etā jihvā vaiśvānarārcīṣaḥ ||
Vāyu nói: “Mũi, lưỡi, mắt, da, và tai là thứ năm—cùng với tâm và trí—bảy thứ ấy là bảy ‘lưỡi lửa’ của ngọn lửa Vaiśvānara. Hương để ngửi, sắc để thấy, vị để nếm, xúc để chạm, âm để nghe; cùng điều để tâm suy niệm và điều để trí hiểu biết—bảy thứ ấy là bảy bó củi tế (nhiên liệu cúng dường) nuôi dưỡng Vaiśvānara nội tại.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse reframes human experience as an inner sacrificial fire (Vaiśvānara): the sense-faculties plus mind and intellect are its ‘flames,’ and their respective objects are the ‘fuel.’ Ethically, it points to disciplined engagement with sense-objects—offering them rightly rather than being consumed by them.
In the Anugītā section of the Aśvamedhika Parva, Vāyudeva teaches a contemplative doctrine using Vedic sacrificial imagery, explaining the body-mind system as a sacred fire and mapping faculties and objects onto ritual elements.