Shloka 22
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थित: । स गच्छत्यूर्ध्वगो वायु: कृच्छान्मुक्त्वा शरीरिण:
yaḥ sa pañcasu bhūteṣu prāṇāpāne vyavasthitaḥ | sa gacchaty ūrdhvago vāyuḥ kṛcchrān muktvā śarīriṇaḥ ||
Chính luồng sinh khí ấy, vốn an trú trong năm đại dưới dạng prāṇa và apāna (hít vào và thở ra), khi dâng lên hướng thượng thì chỉ rời khỏi kẻ mang thân với muôn phần khó nhọc—vừa đi vừa phá vỡ sự kết dính của các đại trong thân. Đoạn này nêu rõ sự mong manh của đời sống hữu thân và sự đoạn lìa đau đớn của hơi thở sinh mệnh khỏi khung thân do các đại hợp thành.
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
Life in the body is sustained by prāṇa and apāna as expressions of vāyu within the five elements; when this vital air turns upward and departs, separation from the body is arduous, highlighting impermanence and the need for disciplined understanding of embodied existence.
A Siddha explains the inner process of embodied life and death in yogic-physiological terms: the vital air established as prāṇa and apāna within the elemental body rises and leaves, causing the dissolution of the body’s elemental cohesion and departing with great difficulty.