Shloka 17
Kāma–Mamatā–Upadeśa
Discourse on Desire, Possessiveness, and Ritual Duty
Devanagari script
यो मां प्रयतते हन्तुं तपसा संशितव्रत: । ततस्तपसि तस्याथ पुन: प्रादुर्भवाम्यहम्,जो कठोर व्रतका पालन करनेवाला मनुष्य तपस्याके द्वारा मेरे अस्तित्वको मिटा डालनेका प्रयास करता है, उसकी तपस्यामें ही मैं प्रकट हो जाता हूँ
Translation
Kẻ nào giữ giới nguyện khắc khổ, dùng khổ hạnh mà toan diệt trừ ta, thì ngay trong chính khổ hạnh của kẻ ấy, ta lại hiện ra.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Accusative, Singular
प्रयततेstrives/endeavors
प्रयतते:
TypeVerb
Rootयत् (धातु) उपसर्ग: प्र-
FormPresent, Third, Singular, Ātmanepada
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
FormTumun (infinitive)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
संशितव्रतःone whose vow is sharpened/strict
संशितव्रतः:
TypeAdjective
Rootसंशित-व्रत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
तपसिin (his) austerity
तपसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
प्रादुर्भवामिI manifest/appear
प्रादुर्भवामि:
TypeVerb
Rootभू (धातु) उपसर्ग: प्रादुर्-
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Nominative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes