Shloka 19

Āśvamedhika-parva Adhyāya 1 — Yudhiṣṭhira’s Lament by the Gaṅgā and Dhṛtarāṣṭra’s Counsel

Devanagari script

अश्रुत्वा तस्य धीरस्य वाक्यानि मधुराण्यहम्‌ । फल प्राप्प महद्‌ दुःखं निमग्न: शोकसागरे

Transliteration

aśrutvā tasya dhīrasya vākyāni madhurāṇy aham | phalaṁ prāpya mahad duḥkhaṁ nimagnaḥ śokasāgare ||

Translation

Vì không chịu lắng nghe những lời ngọt lành mà minh triết của bậc kiên định ấy, ta đã gặt lấy một quả báo nặng nề—nỗi khổ lớn lao. Ta đang chìm trong biển sầu.

Word by Word

• अश्रुत्वा: having not heard
• अश्रुत्वा: Karma
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ, —, —, —

• तस्य: of him
• तस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, षष्ठी, एकवचन

• धीरस्य: of the steadfast/wise (one)
• धीरस्य: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, षष्ठी, एकवचन

• वाक्यानि: words/speeches
• वाक्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, बहुवचन

• मधुराणि: sweet/pleasant
• मधुराणि: Karma
• Type: Adjective
• Root: मधुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, बहुवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: —, प्रथमा, एकवचन

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: ल्यबन्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ, —, —, —

• महत्: great
• महत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• दुःखम्: sorrow/pain
• दुःखम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• निमग्नः: sunk/immersed
• निमग्नः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नि + मग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मज्ज्)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle) used adjectivally

• शोक-सागरे: in the ocean of grief
• शोक-सागरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शोक + सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सप्तमी, एकवचन

Speaker

वैशमग्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vidura (implied by the Hindi gloss as the 'dhīra' counselor)
• Śoka-sāgara (ocean of grief, metaphor)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Ignoring wise and well-intentioned counsel leads to painful consequences; ethical discernment includes the humility to listen, and the 'fruit' (phala) of neglect is sorrow and remorse.

What is happening in the narrative?

A speaker reflects on past failure to heed a wise person's gentle counsel (traditionally understood as Vidura’s), and laments that this disregard has resulted in overwhelming grief, expressed through the metaphor of being drowned in an ocean of sorrow.