Shloka 12
अध्याय ६ — युधिष्ठिरस्य वैराग्य-वाक्यं धृतराष्ट्रस्य वनगमनाभिलाषश्च
Chapter 6: Yudhiṣṭhira’s Renunciatory Appeal and Dhṛtarāṣṭra’s Resolve for the Forest
Devanagari script
संध्यर्थ राजपुत्रं वा लिप्सेथा भरतर्षभ । विपरीतं न तच्छेय: पुत्र कस्यांचिदापदि
Transliteration
saṁdhyārthaṁ rājaputraṁ vā lipsethā bharatarṣabha | viparītaṁ na tac cheyaḥ putra kasyāṁcid āpadi ||
Translation
Hỡi bậc tráng kiện nhất trong dòng Bharata, chớ tìm cách đoạt lấy một vương tử chỉ để làm vật đổi chác cho hòa hoãn hay đình chiến. Trong cơn nguy biến, con đường ấy có thể trở nên trái với lợi ích chân thật của mình; vì thế, con ta, đừng theo đuổi.
Word by Word
सन्ध्यर्थम्for the sake of twilight (rites)
सन्ध्यर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootसन्ध्या + अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
राजपुत्रम्a prince
राजपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
लिप्सेथाःyou should desire/seek to obtain
लिप्सेथाः:
TypeVerb
Rootलभ्
FormOptative (Vidhi-lin), 2nd, Singular, Parasmaipada
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
विपरीतम्the opposite (course/act)
विपरीतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपरीत
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
शेयःyou should lie down/sleep
शेयः:
TypeVerb
Rootशी (शे)
FormOptative (Vidhi-lin), 2nd, Singular, Atmanepada
पुत्रO son
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Vocative, Singular
कस्यांचित्in some (unspecified)
कस्यांचित्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootक + चित् (कश्चित्)
FormFeminine, Locative, Singular
आपदिin calamity/distress
आपदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Singular
Speaker
धघतयाट्र उवाच
Characters & Entities
B
bharatarṣabha (addressee, a Bharata prince)R
rājaputra (a prince)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes