Shloka 34
Vyāsa’s Boon-Offer and Dhṛtarāṣṭra’s Remorse in the Forest Assembly (आश्रमवासिक पर्व, अध्याय ३६)
प्रययौ संजयो धीमान् हिमवन्तं महीधरम् | मैंने संजयको गंगातटपर तापसोंसे घिरा देखा है। बुद्धिमान् और तेजस्वी संजय तापसोंको यह सब समाचार बताकर उनसे विदा ले हिमालयपर्वतपर चले गये ।।
prayayau sañjayo dhīmān himavantaṁ mahīdharam | evaṁ sa nidhanaṁ prāptaḥ kururājo mahāmanāḥ ||
Nārada nói: Sañjaya, bậc trí, đã lên đường đến Himavān, ngọn núi lớn. Thế là vị vua Kuru, người có tâm hồn cao cả, đã đi đến hồi kết. Đoạn này nhấn mạnh sự lặng lẽ sau đại chiến: một nhân chứng trung tín rút về dãy Hi Mã Lạp Sơn, và ngay cả đời một bậc quân vương hùng mạnh cũng khép lại—nhắc rằng quyền lực và vương vị là vô thường, còn chân thật, tự chế và ly tham thì bền lâu.
नारद उवाच
Educational Q&A
Even the greatest worldly authority ends in mortality; therefore one should value dharma, inner discipline, and detachment. Sañjaya’s departure toward the Himalayas evokes the ideal of turning from courtly life to austerity and truth-seeking.
Nārada reports that Sañjaya, after conveying news among ascetics, departs for the Himalayas. The verse also concludes a report about the Kuru king’s end—indicating Dhṛtarāṣṭra’s death and the closing of the old royal generation.