Shloka 12
Āśramāgamanam — The Pāṇḍavas Arrive at Dhṛtarāṣṭra’s Hermitage
अचलो वृषकश्चैव राक्षसश्वाप्पलायुध: । बाह्विक:ः सोमदत्तश्न चेकितानश्न पार्थिव:
vaiśampāyana uvāca |
acalo vṛṣakaś caiva rākṣasaś cāpy alāyudhaḥ |
bāhlīkaḥ somadattaś ca cekitānaś ca pārthivaḥ |
karṇaḥ duryodhanaḥ śakuniḥ dhṛtarāṣṭrasya putro mahābalī duḥśāsanaś ca |
jarāsandha-kumāraḥ sahadevaḥ bhagadattaḥ parākramaḥ jala-sandhaḥ |
bhūriśravāḥ śalaḥ śalyaḥ bhrātṛbhiḥ saha vṛṣasenaḥ |
rājakumāro lakṣmaṇaḥ dhṛṣṭadyumna-putrāḥ śikhaṇḍinaḥ sarva-putrāḥ |
bhrātṛbhiḥ saha dhṛṣṭaketuḥ |
ete ca anye bahavaḥ kṣatriya-vīrāḥ saṅkhyā-bahutvān nāmato ’nukīrtitāḥ |
sarve dīpyamāna-śarīrāḥ tasmin jalāt prādurabhavan ||
Vaiśampāyana nói: Acala và Vṛṣaka; rākṣasa Alāyudha; vua Bāhlīka; Somadatta; và Cekitāna; Karṇa, Duryodhana, Śakuni, và Duḥśāsana hùng lực—con của Dhṛtarāṣṭra; Sahadeva, con của Jarāsandha; Bhagadatta; Jalasaṃdha dũng mãnh; Bhūriśravas, Śala, Śalya, và Vṛṣasena cùng các huynh đệ; hoàng tử Lakṣmaṇa; các con của Dhṛṣṭadyumna; tất cả các con của Śikhaṇḍin; và Dhṛṣṭaketu cùng các huynh đệ—những vị ấy cùng vô số dũng sĩ kṣatriya khác, đông đến nỗi không thể xướng danh từng người, đều từ mặt nước ấy hiện ra, mang thân thể rực sáng.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the epic’s moral complexity: warriors from opposing sides—many associated with grave wrongdoing—are nevertheless shown reappearing with radiant bodies. This suggests that posthumous states are not a simple ledger of partisan victory or defeat, but unfold through karma, destiny, and the larger cosmic order that can transmute even violent life-stories into a different condition after death.
Vaiśampāyana lists numerous well-known kṣatriya heroes (and some rākṣasas) who, along with many unnamed warriors, manifest from the water with shining bodies. The scene functions as a mass reappearance/vision of the fallen, emphasizing their continued existence in another mode and setting the tone of closure and reflection characteristic of the Āśramavāsika section.