Shloka 31
धृतराष्ट्राश्रमगमनम् — The Pandavas’ Procession to Dhritarashtra’s Hermitage
इति श्रीमहाभारते आश्रमवासिके पर्वणि पुत्रदर्शनपर्वणि गड़ातीरगमने एकत्रिंशो5ध्याय:
iti śrīmahābhārate āśramavāsike parvaṇi putradarśanaparvaṇi gaḍātīragamane ekatriṃśo 'dhyāyaḥ
Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc quyển Āśramavāsika Parva—đặc biệt ở phần mang tên “Thấy lại các người con”—trong đoạn nói về việc đi đến bờ sông Gaḍā, chương thứ ba mươi mốt kết thúc. Lời kết (colophon) này đặt khung cho câu chuyện như một bản ghi chép thiêng liêng và báo hiệu sự chuyển đoạn: văn bản nhấn mạnh ký ức, sự hòa giải, và sức nặng đạo lý của tình thân tộc, ngay cả sau những tàn phá của chiến tranh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse does not teach through direct instruction; it frames the preceding events as sacred history and highlights the ethical resonance of the ‘vision of sons’ motif—grief, accountability, and reconciliation persist beyond victory or defeat, reminding readers that dharma includes how one bears loss and remembers kin.
This line marks the end of a chapter: it identifies the larger book (Mahābhārata), the parvan (Āśramavāsika), the sub-section (Putradharśana), and the specific episode (going to the bank of the Gaḍā), concluding the thirty-first chapter and signaling a transition to what follows.