Shloka 6
धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
ततः स राजा कौरव्यो धृतराष्ट्री महामना:,विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
tataḥ sa rājā kauravyo dhṛtarāṣṭrī mahāmanāḥ | viparīta-kṛc chna me śatrur niyamya-kṛc chna bhaven naraḥ ||
Rồi vị vua Kuru cao thượng ấy, Dhṛtarāṣṭra, tuyên bố: “Kẻ nào làm trái những điều ta răn dạy là kẻ thù của ta; còn người biết tự kiềm chế và sống trong kỷ luật sẽ trở thành người đáng trọng.” Trong bối cảnh câu chuyện, điều này nhấn mạnh đạo lý: vâng phục quyền bính chính đáng và tự chủ là nền tảng của hòa hợp xã hội sau đại chiến.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that social and moral order depends on disciplined self-restraint and adherence to legitimate injunctions; defiance of rightful authority is framed as enmity, while self-controlled conduct is praised as true manliness.
In the Ashramavāsika context—after the war, as the elders move toward a life of restraint—the speaker presents a principle of governance and conduct: those who follow the elder king’s directives are treated as allies, while those who act contrary are treated as adversaries.