Shloka 9
Adhyāya 16 — Daiva, Kṣatriya-dharma, and Public Reassurance to Dhṛtarāṣṭra
Devanagari script
इयं च बृहती श्यामा तथात्यायतलोचना । वृथा सभातले क्लिष्टा मा भूदिति च तत् कृतम्,यह ऊँचे कदवाली श्यामवर्णा विशाललोचना मेरी बहू भरी सभामें पुनः व्यर्थ अपमानित होनेका कष्ट न भोगे, इसी उद्देश्यसे मैंने वह सब किया था
Transliteration
iyaṃ ca bṛhatī śyāmā tathātyāyatālocanā | vṛthā sabhātale kliṣṭā mā bhūd iti ca tat kṛtam ||
Translation
Và người này—cao lớn, da sẫm, đôi mắt dài và rộng—không được phép lại chịu khổ vô ích trên nền điện triều đình nữa. Chính vì ý ấy mà ta đã làm điều ta đã làm: để ngăn con dâu ta khỏi một lần nữa bị sỉ nhục và đau đớn vô nghĩa giữa triều đình.
Word by Word
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बृहतीtall/large
बृहती:
Karta
TypeAdjective
Rootबृहत्
FormFeminine, Nominative, Singular
श्यामाdark-complexioned
श्यामा:
Karta
TypeAdjective
Rootश्यामा
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अत्यायत-लोचनाhaving very long/large eyes
अत्यायत-लोचना:
Karta
TypeAdjective
Rootअत्यायत (अति+आयत) + लोचना
FormFeminine, Nominative, Singular
वृथाin vain/needlessly
वृथा:
TypeIndeclinable
Rootवृथा
सभा-तलेon the floor of the assembly hall
सभा-तले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा + तल
FormNeuter, Locative, Singular
क्लिष्टाafflicted/distressed
क्लिष्टा:
Karta
TypeAdjective
Rootक्लिष्ट (√क्लिश्)
FormFeminine, Nominative, Singular
माdo not (prohibitive)
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
भूत्may it not be / let it not happen
भूत्:
TypeVerb
Root√भू
FormAorist (injunctive/imperative sense with मा), 3rd, Singular, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that (act/thing)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
कृतम्was done
कृतम्:
TypeVerb
Rootकृत (√कृ)
FormNeuter, Nominative, Singular, Passive (PPP used predicatively)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
S
sabhā (assembly hall/court)S
sabhātala (floor of the assembly)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes