Shloka 1
अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling
अपर बक। ] अति: घोडशो&< ध्याय: धृतराष्ट्रका पुरवासियोंको लौटाना और पाण्डवोंके अनुरोध करनेपर भी कुन्तीका वनमें जानेसे न रुकना वैशम्पायन उवाच ततः प्रासादहर्म्येषु वसुधायां च पार्थिव । नारीणां च नराणां च नि:स्वन: सुमहानभूत्
Vaiśampāyana uvāca |
Tataḥ prāsāda-harmyeṣu vasudhāyāṃ ca pārthiva |
Nārīṇāṃ ca narāṇāṃ ca niḥsvanaḥ sumahān abhūt ||
Vaiśampāyana nói: “Hỡi đại vương, khi ấy một tiếng kêu than vô cùng lớn—của đàn bà và đàn ông—vang dậy khắp các cung điện, các lâu đài cao ngất, và lan tràn cả trên mặt đất.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of renunciation and the social cost of dharmic decisions: when elders choose the forest-life, the palace-world responds with collective grief, reminding rulers that personal vows and public emotion are intertwined.
In the wake of the decision for forest-dwelling (vanavāsa/āśrama-vāsa) by the royal elders, a loud lamentation spreads throughout the royal residences and among the people—women and men alike—signaling widespread sorrow at the impending departure.