Shloka 5
धृतराष्ट्रस्य क्षमायाचनं तथा युधिष्ठिरे न्यासदानम् / Dhṛtarāṣṭra’s Request for Forgiveness and the Entrustment to Yudhiṣṭhira
विचित्रवीर्यनन्दन राजा धृतराष्ट्रके इस प्रकार प्रस्थान करनेपर कौरवों और पाण्डवोंकी स्त्रियाँ तथा कौरवराजवंशकी अन्यान्य महिलाएँ सहसा रो पड़ीं। उनके रोनेका महान् शब्द उस समय सब ओर गूँज उठा था ।।
vaiśampāyana uvāca |
vicitravīryanandanaḥ rājā dhṛtarāṣṭraḥ evaṃ prakāraṃ prasthāne kṛte kauravāṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca striyaḥ tathā kauravarājavaṃśasya anyānyāḥ mahilāḥ sahasā ruroduḥ | tāsāṃ ruditamahānādaḥ tadā sarvato digbhyaḥ pratidhvanitaḥ ||
tato lājaiḥ sumanobhiś ca navair vicitrābhiḥ tad gṛhaṃ pūjayitvā | sampūjya bhṛtyavargaṃ ca sarvaṃ tato samutsṛjya yayau narendraḥ ||
Vaiśampāyana nói: Khi vua Dhṛtarāṣṭra, con của Vicitravīrya, lên đường như thế, các phụ nữ của nhà Kaurava và Pāṇḍava, cùng những phu nhân khác của hoàng tộc Kuru, bỗng òa khóc. Tiếng than khóc lớn của họ khi ấy vang dội khắp bốn phương. Sau đó, nhà vua làm lễ tôn thờ hoàng cung ấy bằng thóc rang và những đóa hoa tươi nhiều sắc; rồi ban tặng lễ vật để trọng đãi toàn thể tùy tùng, cho họ lui hết, và lên đường rời đi.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights vairāgya (detachment): even those bound by royal power and household ties must eventually relinquish possessions and dependents. The grief of the women shows the human cost of separation, while the king’s orderly worship and dismissal of servants models a dharmic, non-violent transition from worldly life toward renunciation.
Dhṛtarāṣṭra begins his departure; the women of both Kaurava and Pāṇḍava households and other Kuru ladies suddenly weep, their cries echoing everywhere. Dhṛtarāṣṭra then performs a final act of reverence to the palace with parched grain and fresh flowers, honours the servants with gifts, dismisses them, and leaves.