Shloka 22
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
नारी तु पत्यभावे वै देवरं कुरुते पतिम् । पृथिवी ब्राह्मणालाभे क्षत्रियं कुरुते पतिम्
nārī tu patyabhāve vai devaraṃ kurute patim | pṛthivī brāhmaṇālābhe kṣatriyaṃ kurute patim |
Bhīṣma nói: “Khi người nữ không còn chồng, nàng có thể nhận em trai của chồng làm phối ngẫu; cũng vậy, khi Đất không có được một brāhmaṇa, thì Đất nhận một kṣatriya làm chúa tể. Ý ở đây là quyền uy chính đáng có thứ bậc: bậc cao hơn—bậc dẫn dắt dharma—được ưu tiên; nhưng khi vắng bậc ấy, thì chấp nhận người bảo hộ–người trị vì ở bậc kế để giữ yên xã hội.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches a hierarchy of rightful leadership: ideally the Brāhmaṇa (as dharma-guiding authority) is foremost, but when that is unavailable, the Kṣatriya is accepted as ruler-protector to preserve order; the analogy illustrates pragmatic dharma—choosing the next-best legitimate support in a crisis.
In Bhīṣma’s instruction on dharma and governance, he uses a social analogy (a widow accepting the devara) to explain how the Earth/kingdom accepts a Kṣatriya’s sovereignty when a Brāhmaṇa is not present to lead—emphasizing continuity of protection and rule.