Shloka 41
अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः
Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration
तत्रावसन् बहून् कालान् भारता दुर्गमाश्रिता: । तेषां निवसतां तत्र सहस्रं परिवत्सरान्,वहाँ उस दुर्गका आश्रय लेकर भरतवंशी क्षत्रिय बहुत वर्षोतक टिके रहे। उन सबको वहाँ रहते हुए एक हजार वर्ष बीत गये
tatrāvasan bahūn kālān bhāratā durgamāśritāḥ | teṣāṃ nivasatāṃ tatra sahasraṃ parivatsarān |
Vaiśampāyana nói: Tại đó, các dũng sĩ dòng Bharata nương náu trong một thành lũy khó bề xâm nhập mà ở lại rất lâu. Khi họ còn cư trú nơi ấy, trọn một nghìn năm đã trôi qua.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights endurance and collective survival: a community can preserve itself through disciplined residence and strategic refuge, even across immense spans of time. It also underscores the epic’s sense of deep antiquity, where dynastic continuity is measured in long durations.
Vaiśampāyana narrates that the Bharata kṣatriyas remained settled in a hard-to-reach fort for a very long period; in fact, while they stayed there, a thousand years elapsed.