Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

ययाति–देवयानी संवादः

Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent

गुरोरुष्प सकाशे तु दशवर्षशतानि स: । अनुज्ञात: कचो गन्तुमियेष त्रिदशालयम्‌,कचने एक हजार वर्षोतक गुरुके समीप रहकर अपना व्रत पूरा कर लिया। तब घर जानेकी अनुमति मिल जानेपर कचने देवलोकमें जानेका विचार किया

guror uśpasa-kāśe tu daśa-varṣa-śatāni saḥ | anujñātaḥ kaco gantum iyeṣa tridaśālayam ||

Vaiśampāyana nói: Kaca đã ở bên thầy mình là Uśanas trọn một trăm thập niên năm tháng, hoàn tất giới nguyện và kỷ luật tu học. Khi được cho phép ra đi, chàng quyết lên đường đến cõi trời, nơi ngự của chư thiên—khép lại đúng đạo nghĩa quãng phụng sự lâu dài của người học trò và lời cáo biệt cung kính sau khi tròn bổn phận với guru.

गुरोःof the teacher
गुरोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Genitive, Singular
उष्यhaving dwelt (stayed)
उष्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवस्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada, ल्यप्
सकाशेin the presence/near
सकाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसकाश
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दशten
दश:
TypeNoun
Rootदश
FormIndeclinable (numeral), —, —
वर्षyears
वर्ष:
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, —, —
शतानिhundreds
शतानि:
Karma
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुज्ञातःhaving been permitted
अनुज्ञातः:
TypeVerb
Rootअनुज्ञा
FormPast Passive Participle, Masculine, Nominative, Singular
कचःKaca
कचः:
Karta
TypeNoun
Rootकच
FormMasculine, Nominative, Singular
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
TypeVerb
Rootगम्
FormInfinitive, तुमुन्
इयेषdesired/intended
इयेष:
TypeVerb
Root
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्रिदशthe gods (thirty)
त्रिदश:
TypeNoun
Rootत्रिदश
FormMasculine, —, —
आलयम्abode
आलयम्:
Karma
TypeNoun
Rootआलय
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kaca
U
Uśanas (Śukra)
T
Tridaśālaya (Devaloka)

Educational Q&A

The verse highlights the dharmic ideal of disciplined studentship: one completes the vowed period of service and study under the guru, and departs only with the teacher’s explicit permission—showing restraint, gratitude, and respect for the guru-śiṣya bond.

After remaining with his teacher Uśanas for an extremely long time (expressed as daśa-varṣa-śatāni), Kaca finishes his observance and is granted leave. With permission obtained, he intends to go to the gods’ abode (Devaloka).