Shloka 63
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
यः श्रोत्रयोरमृतं संनिषिड्चेद् विद्यामविद्यस्थ यथा ममायम् | त॑ मन्ये5हं पितरं मातरं च तस्मै न द्रहोत् कृतमस्य जानन्,“मैं विद्यासे शून्य था, उस दशामें मेरे इन पूजनीय आचार्य जैसे मेरे दोनों कानोंमें मृतसंजीवनी विद्यारूप अमृतकी धारा डाली है, इसी प्रकार जो कोई दूसरे ज्ञानी महात्मा मेरे कानोंमें ज्ञानरूप अमृतका अभिषेक करेंगे, उन्हें भी मैं अपना माता-पिता मानूँगा (जैसे गुरुदेव शुक्राचार्यको मानता हूँ)। गुरुदेवके द्वारा किये हुए उपकारको स्मरण रखते हुए शिष्यको उचित है कि वह उनसे कभी द्रोह न करे
vaiśampāyana uvāca | yaḥ śrotrayor amṛtaṃ saṃniṣiñced vidyām avidyastha yathā mamāyam | taṃ manye 'haṃ pitaraṃ mātaraṃ ca tasmai na drohot kṛtam asya jānan |
“Ai rót mật cam lồ của tri thức vào đôi tai của kẻ còn ở trong vô minh, như bậc thầy đáng tôn kính này đã làm cho ta, thì ta xem người ấy là cả cha lẫn mẹ. Nhớ ơn đức của guru, người đệ tử hiểu rõ điều ấy tuyệt đối không được phản bội thầy.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Knowledge received from a teacher is a life-giving gift; therefore, the disciple should treat the giver of such knowledge like one’s own parents and must never betray or act with hostility toward the guru, keeping the guru’s benefaction in mind.
The speaker reflects on having been ignorant and being ‘revived’ through instruction, using the metaphor of nectar poured into the ears. He declares that anyone who similarly imparts true knowledge deserves parental reverence, and he states the ethical rule that a disciple should not commit droha against the teacher who has helped him.