Shloka 41
Adhyāya 71: Kaca and the Saṃjīvanī-vidyā
Devayānī–Śukra Episode
Devanagari script
काम तु मे मारुतस्तत्र वास: प्रक्रीडिताया विवृणोतु देव । भवेच्च मे मन्मथस्तत्र कार्ये सहायभूतस्तु तव प्रसादात्,देव! मैं वहाँ जाकर जब क्रीड़ामें निमग्न हो जाऊँ, उस समय वायुदेव आवश्यकता समझकर मेरा वस्त्र उड़ा दें और इस कार्यमें आपके प्रसादसे कामदेव भी मेरे सहायक हों
Translation
Kanva nói: “Bạch thần, khi ta đến đó và đang mải mê trong cuộc vui, xin thần Gió (Marut) tùy cơ mà thổi tung y phục của ta; và nhờ ân huệ của ngài, xin thần Ái Dục (Manmatha) cũng trợ giúp ta trong việc ấy.”
Word by Word
कामम्indeed; surely; as desired
कामम्:
TypeIndeclinable
Rootकामम्
तुbut; however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मेof me; my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
मारुतःthe Wind-god (Vāyu)
मारुतः:
Karta
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वासःgarment; clothing
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रक्रीडितायाःof (me) sporting/playing about
प्रक्रीडितायाः:
TypeAdjective
Rootप्रक्रीडित
FormFeminine, Genitive, Singular
विवृणोतुlet (him) uncover/remove
विवृणोतु:
TypeVerb
Rootवि-√वृ (वृणोति)
FormImperative, 3rd, Singular, Parasmaipada
देवO god
देव:
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Vocative, Singular
भवेत्may (he) be; may (it) happen
भवेत्:
TypeVerb
Root√भू
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me; my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
मन्मथःKāma (Cupid)
मन्मथः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्मथ
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere; in that (matter/place)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
कार्येin the task/undertaking
कार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Locative, Singular
सहायभूतःhaving become a helper; acting as an assistant
सहायभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहायभूत
FormMasculine, Nominative, Singular
तुindeed; also
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तवof you; your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
प्रसादात्from (your) favor/grace
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Ablative, Singular
देवO god
देव:
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
कण्व उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes