Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

वृत्र इत्यभिविख्यातो यस्तु राजन्‌ महासुर: । मणिमाजन्नाम राजर्षि: स बभूव नराधिप:,राजन! जो वृत्र नामसे विख्यात (और विक्षरका चौथा भाई) महान्‌ असुर था, वही पृथ्वीपर राजर्षि मणिमानके नामसे प्रसिद्ध भूपाल हुआ

vṛtra ity abhivikhyāto yas tu rājan mahāsuraḥ | maṇimān nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ ||

Vaiśampāyana nói: “Hỡi đại vương, Asura hùng mạnh vốn nổi danh với tên Vṛtra, về sau trở thành bậc quân vương nơi trần thế, được tôn xưng là vị ‘vương hiền’ Maṇimān.”

वृत्रःVṛtra
वृत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootवृत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus (so called)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अभिविख्यातःwell-known, renowned
अभिविख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभि-विख्यात
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
महासुरःgreat asura (demon)
महासुरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहासुर
FormMasculine, Nominative, Singular
मणिमान्Maṇimān (proper name)
मणिमान्:
Karta
TypeNoun
Rootमणिमत् (मणिमान्)
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
राजर्षिःroyal sage
राजर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootराजर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बभूवbecame/was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
नराधिपःlord of men, king
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Vṛtra
M
Maṇimān
R
rājan (the king addressed)

Educational Q&A

The verse highlights transformation across births and statuses: a being famed as an Asura can later appear as a human king-sage, suggesting the complex workings of karma and the fluidity of identity in epic history.

Vaiśampāyana informs the king that the renowned Asura Vṛtra later took birth on earth as a ruler, known among humans as the royal sage Maṇimān.