Shloka 34
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम् । राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम्,पाँचों वसुपुत्र भिन्न-भिन्न देशोंके राजा थे और उन्होंने पृथक्ू-पृथक् अपनी सनातन वंशपरम्परा चलायी। चेदिराज वसु इन्द्रके दिये हुए स्फटिक मणिमय विमानमें रहते हुए आकाशमें ही निवास करते थे। उस समय उन महात्मा नरेशकी सेवामें गन्धर्व और अप्सराएँ उपस्थित होती थीं। सदा ऊपर-ही-ऊपर चलनेके कारण उनका नाम “राजा उपरिचर' के रूपमें विख्यात हो गया
upatasthur mahātmānaṃ gandharvāpsaraso nṛpam | rājopacar ity evaṃ nāma tasyātha viśrutam ||
Vaiśampāyana nói: Các Gandharva và Apsaras đã đến hầu cận vị đại vương có tâm hồn cao cả ấy. Từ đó, ông được biết đến với danh xưng “Rājopacara”, bởi luôn được phụng sự và tôn kính theo cách thức thiên giới—di chuyển trên cao khỏi mặt đất và cư trú giữa trời nhờ ân huệ thần linh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how renown and extraordinary status can follow righteous kingship and divine support, but such honor is meaningful only when matched by noble character (mahātman) and conduct worthy of celestial attendance.
Vaiśampāyana describes a king so exalted that Gandharvas and Apsarases attend upon him; because he lives and moves ‘above’ in an elevated, almost celestial manner, he becomes famous by the epithet “Rājopacara.”