Shloka 12
Janamejaya’s Request for Expansion; Vaiśampāyana’s Authorization and Phalāśruti of the Mahābhārata
Jaya
Devanagari script
सौतिरुवाच जनमेजयेन राज्ञा तु नोदितस्तक्षकं प्रति | होता जुहाव तत्रस्थं तक्षकं पन्नगं तथा,उग्रश्रवाजी कहते हैं--राजा जनमेजयके द्वारा इस प्रकार तक्षककी आहुतिके लिये प्रेरित हो होताने इन्द्रके समीपवर्ती तक्षक नागका अग्निमें आवाहन किया--उसके नामकी आहुति डाली
Translation
Sauti (Ugraśravas) nói: Được vua Janamejaya thúc giục như thế để dâng lễ vật nhắm vào Takṣaka, vị tế sư Hotṛ liền rót lễ vật, xướng danh và triệu gọi con rắn Takṣaka đang ở gần đó vào trong lửa tế.
Word by Word
सूतिःSauti (Ugraśravas), the bard
सूतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसूतिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
जनमेजयेनby Janamejaya
जनमेजयेन:
Karana
TypeNoun
Rootजनमेजय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नोदितःurged/impelled
नोदितः:
TypeAdjective
Rootनुद् (धातु) + क्त (कृदन्त); नुदित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तक्षकंTakṣaka
तक्षकं:
Karma
TypeNoun
Rootतक्षक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards/against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
होताthe Hotṛ priest
होता:
Karta
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
जुहावoffered (oblations)
जुहाव:
TypeVerb
Rootहु (धातु)
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
स्थंstanding/present
स्थं:
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त; स्थित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तक्षकंTakṣaka
तक्षकं:
Karma
TypeNoun
Rootतक्षक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
पन्नगंthe serpent
पन्नगं:
Karma
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
जनमेजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes