Shloka 23

Āstīka-stuti at Janamejaya’s Sacrifice (आस्तीकस्तुतिः / यज्ञप्रशंसा)

Devanagari script

स दष्टमात्रो नागेन भस्मी भूतो 5 भवन्नग: । काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत त॑ नगम्‌,नागके डँसते ही वह वृक्ष जलकर भस्म हो गया। राजन! तदनन्तर काश्यपने (अपनी मन्त्र-विद्याके बलसे) उस वृक्षको पूर्ववत्‌ जीवित (हरा-भरा) कर दिया

Transliteration

sa daṣṭamātro nāgena bhasmībhūto bhavann agaḥ | kāśyapaś ca tato rājan ajīvayat taṃ nagam ||

Translation

Vừa bị rắn cắn, cây ấy liền cháy rụi thành tro. Rồi, hỡi Đại vương, Kāśyapa dùng tri thức thần chú của mình khiến chính cây ấy sống lại như trước.

Word by Word

• सः: he/that (tree)
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दष्ट-मात्रः: only bitten (just upon being bitten)
• दष्ट-मात्रः: Karta
• Type: Adjective
• Root: दष्ट (√दंश्) + मात्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नागेन: by a serpent
• नागेन: Karana
• Type: Noun
• Root: नाग
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• भस्मी-भूतः: turned to ashes
• भस्मी-भूतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: भस्मीभूत (भस्मन् + भू)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भवत्: O sir (address)
• Type: Pronoun
• Root: भवत्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• नगः: tree
• नगः: Karta
• Type: Noun
• Root: नग
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• काश्यपः: Kāśyapa
• काश्यपः: Karta
• Type: Noun
• Root: काश्यप
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• ततः: then/thereupon
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• अजीवयत्: revived/brought to life
• Type: Verb
• Root: √जीव् (causative: जीवय)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तम्: that (him/it)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• नगम्: tree
• नगम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नग
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

तक्षक उवाच

Characters & Entities

• Takṣaka
• Kāśyapa
• nāga (serpent)
• naga/aga (tree)
• rājan (the king addressed)