Shloka 47
सर्पसत्रे ऋत्विजः सदस्याश्च — Officiants and Assembly at Janamejaya’s Serpent-Sacrifice
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपर्वमें जरत्कारुका तपस्याके लिये निष्क्रणविषयक सैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraṁ śrīmahābhārata ādiparva-ke antargata āstīkaparva-meṁ jaratkāru-kā tapasya-ke liye niṣkṛaṇa-viṣayaka saintālīsavāṁ adhyāya pūrā huā
Như vậy, chương thứ bốn mươi bảy của phần Āstīka, thuộc Ādi Parva trong Śrī Mahābhārata, nói về việc Jaratkāru rời đi để tu khổ hạnh (tapasya), đã kết thúc. Lời kết này đánh dấu bước chuyển từ ràng buộc thế tục sang kỷ luật xuất thế, đồng thời nêu bật sự căng thẳng đạo lý giữa sự từ bỏ của cá nhân và những trách nhiệm vẫn bị ràng buộc bởi dòng tộc cùng hệ quả của nghiệp và lời nguyện.
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The colophon emphasizes a key Mahābhārata concern: the ethical balance between renunciation (tapas) and the lingering claims of duty and consequence. Even when a sage turns toward austerity, the narrative context reminds the reader that personal spiritual aims intersect with obligations tied to family, lineage, and the wider moral order (dharma).
This line is a concluding notice (colophon) stating that the chapter has ended. It identifies the work (Śrī Mahābhārata), the larger parva (Ādi Parva), the sub-section (Āstīka Parva), and the chapter’s topic: Jaratkāru’s departure in connection with undertaking austerities.