Shloka 42

Devanagari script

अस्त्ययं सुभगे गर्भस्तव वैश्वानरोपम: । ऋषि: परमधर्मात्मा वेदवेदाड़पारग:,सुभगे! “अयं अस्ति'--तुम्हारे उदरमें गर्भ है। तुम्हारा यह गर्भस्थ बालक अग्निके समान तेजस्वी, परम धर्मात्मा मुनि तथा वेद-वेदांगोंका पारंगत विद्वान होगा”

Transliteration

asty ayaṁ subhage garbhas tava vaiśvānara-upamaḥ | ṛṣiḥ paramadharmātmā vedavedaṅga-pāragaḥ, subhage |

Translation

Takṣaka nói: “Hỡi người nữ hữu phúc, quả thật trong dạ nàng có thai. Đứa con trai chưa sinh ấy sẽ rực sáng như lửa, là một hiền triết chí công chí chính, và là bậc thông đạt đến bờ bên kia của các Veda cùng những bộ phụ trợ (Vedāṅga).”

Word by Word

• अस्ति: is/exists
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन

• अयम्: this (one/this)
• अयम्: Karta
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुभगे: O fortunate lady
• Type: Noun
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• गर्भः: embryo/child in the womb
• गर्भः: Karta
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तव: your/of you
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: —, षष्ठी, एकवचन

• वैश्वानर-उपमः: comparable to Vaiśvānara (fire-like)
• Type: Adjective
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ऋषिः: sage
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परम-धर्मात्मा: supremely righteous (of highest dharma)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + धर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वेद-वेदाङ्ग-पारगः: one who has mastered the Vedas and Vedāṅgas
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + वेदाङ्ग (प्रातिपदिक) + पारग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुभगे: O fortunate lady
• Type: Noun
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

तक्षक उवाच

Characters & Entities

• Takṣaka
• Vaiśvānara (Fire)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse praises the ideal of dharmic excellence: true greatness is framed as inner righteousness (parama-dharma-ātmā) joined with disciplined learning (mastery of Veda and Vedāṅgas) and spiritual radiance (fire-like tejas).

What is happening in the narrative?

Takṣaka addresses a woman as “fortunate” and foretells the extraordinary qualities of the child in her womb—radiant like fire, destined to be a righteous ṛṣi and a consummate Vedic scholar.