Shloka 28
अरुन्धती महात्मानं वसिष्ठ पर्यशशड्कत । विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम्,यह सौतियाडाह वैरकी आगको भड़कानेवाला और अत्यन्त उद्घेगमें डालनेवाला है। समस्त प्राणियोंमें विख्यात और उत्तम व्रतका पालन करनेवाली कल्याणमयी अरुन्धतीने उन महात्मा वसिष्ठपर भी शंका की थी, जिनका हृदय अत्यन्त विशुद्ध है, जो सदा उनके प्रिय और हितमें लगे रहते हैं और सप्तर्षिमण्डलके मध्यमें विराजमान होते हैं। ऐसे धैर्यवान् मुनिका भी उन्होंने सौतियाडाहके कारण तिरस्कार किया था। इस अशुभ चिन्तनके कारण उनकी अंगकान्ति धूम और अरुणके समान (मंद) हो गयी। वे कभी लक्ष्य और कभी अलक्ष्य रहकर प्रच्छन्न वेषमें मानो कोई निमित्त देखा करती हैं
Arundhatī mahātmānaṃ Vasiṣṭhaṃ paryaśaśaṅkata | viśuddhabhāvam atyantaṃ sadā priyahite ratam ||
Maṇḍapāla nói: Ngay cả Arundhatī cũng từng khởi nghi đối với bậc đại hồn Vasiṣṭha—người có tâm địa tuyệt đối thanh tịnh và luôn tận tụy vì điều thân yêu và lợi ích. Đoạn này nêu rõ rằng một khi sự ngờ vực đã lọt vào tâm, nó có thể khiến cả người đức hạnh cũng phán đoán sai về kẻ vô tội; và chính lỗi lầm nội tâm ấy làm mờ đi hào quang cùng khả năng phân biệt của mình.
मन्दपाल उवाच
Educational Q&A
Even exemplary people can be led astray by suspicion; doubting the truly pure harms one’s own clarity and moral perception. The verse implicitly upholds careful discernment and restraint before judging the blameless.
Māṇḍapāla recalls an episode where Arundhatī came to suspect the sage Vasiṣṭha, despite his spotless character and constant concern for what is dear and beneficial—setting up a reflection on how doubt can disturb even revered relationships.