Shloka 13
Indraprastha Prosperity and the Arjuna–Kṛṣṇa Yamunā Excursion (इन्द्रप्रस्थ-वैभवम् तथा यमुनाविहारः)
Devanagari script
महेन्द्रपर्वत॑ं दृष्टवा तापसैरुपशोभितम् | समुद्रतीरेण शनैर्मणिपूरं जगाम ह,इस प्रकार वे तपस्वी मुनियोंसे सुशोभित महेन्द्र पर्वतका दर्शन कर समुद्रके किनारे- किनारे यात्रा करते हुए धीरे-धीरे मणिपूर पहुँच गये
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | mahendraparvataṃ dṛṣṭvā tāpasair upaśobhitam | samudratīreṇa śanair maṇipūraṃ jagāma ha |
Translation
Vaiśampāyana nói: Trông thấy núi Mahendra rực rỡ bởi các đạo sĩ khổ hạnh, chàng đi thong thả dọc bờ biển và rồi, theo thời gian, đến được Maṇipūra.
Word by Word
महेन्द्रपर्वतम्the Mahendra mountain
महेन्द्रपर्वतम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेन्द्रपर्वत
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
तापसैःby ascetics
तापसैः:
Karana
TypeNoun
Rootतापस
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपशोभितम्adorned/beautified
उपशोभितम्:
TypeAdjective
Rootउप-शुभ्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
समुद्रतीरेणalong the seashore (by the sea-bank)
समुद्रतीरेण:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमुद्रतीर
FormNeuter, Instrumental, Singular
शनैःslowly, gradually
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैस्
Formtrue
मणिपूरम्to Manipur (place-name)
मणिपूरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमणिपूर
FormNeuter, Accusative, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Parasmaipada
हindeed (particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Formtrue
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaM
Mahendra-parvata (Mount Mahendra)T
tāpasas (ascetics)S
samudra (ocean/sea)S
samudra-tīra (seashore)M
MaṇipūraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes