Shloka 1
Raivataka-giri Mahotsava and the Counsel on Subhadrā’s Marriage (रैवतके महोत्सवः — सुभद्राविवाहोपायविचारः)
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत विदुरागमनराज्यलम्भपर्वमें युन्दोपयुन्दोपाख्यानके प्रसंगरें तिलोत्तमाप्रस्थापनविषयक दो सौ दसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २१० ॥/ ऑपन-- माल बछ। ्-ज:डि एकादशाधिकद्वधिशततमो<्ध्याय: तिलोत्तमापर मोहित होकर सुन्द-उपसुन्दका आपसमें लड़ना और मारा जाना एवं तिलोत्तमाको ब्रह्माजीद्वारा वरप्राप्ति तथा पाण्डवोंका द्रौपदीके विषयमें नियम- निर्धारण नारद उवाच जित्वा तु पृथिवीं दैत्यौ निःसपत्नौ गतव्यथौ । कृत्वा त्रैलोक्यमव्यग्रं कृतकृत्यौ बभूवतु:,नारदजी कहते हैं--युधिष्ठिर! वे दोनों दैत्य सुन्द और उपसुन्द सारी पृथ्वीको जीतकर शत्रुओंसे रहित एवं व्यथारहित हो तीनों लोकोंको पूर्णतः अपने वशमें करके कृतकृत्य हो गये
nārada uvāca | jitvā tu pṛthivīṃ daityau niḥsapatnau gatavyathau | kṛtvā trailokyam avyagraṃ kṛtakṛtyau babhūvatuḥ ||
Nārada nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira! Hai ác thần Sunda và Upasunda đã chinh phục toàn cõi địa cầu, trở nên không còn đối thủ, không còn ưu phiền. Lại khiến ba cõi đều quy phục, không gặp trở ngại, chúng tự cho rằng mọi mưu cầu đã viên mãn—mở đầu cho bước ngoặt đạo lý về sau, khi quyền lực và kiêu mạn không được chế ngự trở thành hạt giống của diệt vong.”
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the intoxicating effect of unchecked success: when power becomes uncontested (niḥsapatna) and one feels 'mission accomplished' (kṛtakṛtya), vigilance over desire and ego often collapses—preparing the ground for self-destruction and the restoration of cosmic balance.
Narada reports that Sunda and Upasunda have conquered the earth and subdued the three worlds, becoming unrivaled and seemingly secure. This triumph is the prelude to the next events in which their internal weakness—soon focused through Tilottamā—will cause them to fight each other and perish.