Shloka 93
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
अन््येषां चैव शूराणामृषेद्वैपायनस्य च । अंशावतरणं चात्र देवानां परिकीर्तितम्,इसी पर्वमें क्षीरसागरके मन्थन और उच्चै:श्रवा घोड़ेके जन्मकी भी कथा है। परीक्षित्नन्दन राजा जनमेजयके सर्पयज्ञमें इन भरतवंशी महात्मा राजाओंकी कथा कही गयी है। सम्भवपर्वमें राजाओंके भिन्न-भिन्न प्रकारके जन्मसम्बन्धी वृत्तान्तोंका वर्णन है। इसीमें दूसरे शूरवीरों तथा महर्षि द्वैपषायनके जन्मकी कथा भी है। यहीं देवताओंके अंशावतरणकी कथा कही गयी है
anyeṣāṃ caiva śūrāṇām ṛṣer dvaipāyanasya ca | aṃśāvataraṇaṃ cātra devānāṃ parikīrtitam ||
Tại đây cũng thuật lại các cuộc sinh thành và dòng dõi của những bậc anh hùng khác, cùng với sự ra đời của hiền thánh Dvaipāyana (Vyāsa). Trong cùng mạch ấy, thiên truyện còn tuyên xưng giáo lý về “sự giáng thế từng phần” của chư thiên—rằng có những hữu thể xuất hiện ở đời như sự hiển lộ của một phần thần lực—nhờ đó các biến cố về sau được đặt trong khung vừa là lịch sử nhân gian, vừa là sự triển khai mang dấu ấn thiêng liêng và đạo lý.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse signals an interpretive frame: major human actors are not merely historical figures but are connected to divine purpose through aṃśāvataraṇa (partial divine manifestation). This encourages reading the ensuing dynastic and heroic narratives as ethically consequential and cosmically situated, where dharma is tested within a divinely patterned world-order.
The text announces that it will recount (or has recounted) the origins of various heroes, the birth of the sage Dvaipāyana (Vyāsa), and the account of gods taking ‘portions’ to appear in the world—material that prepares the audience for the later emergence of key figures and the larger epic conflict.