Shloka 91
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
क्षीरोदमथनं चैव जन्मोच्चै:अ्रवसस्तथा । यजत: सर्पसत्रेण राज्ञ: पारीक्षितस्थ च,इसी पर्वमें क्षीरसागरके मन्थन और उच्चै:श्रवा घोड़ेके जन्मकी भी कथा है। परीक्षित्नन्दन राजा जनमेजयके सर्पयज्ञमें इन भरतवंशी महात्मा राजाओंकी कथा कही गयी है। सम्भवपर्वमें राजाओंके भिन्न-भिन्न प्रकारके जन्मसम्बन्धी वृत्तान्तोंका वर्णन है। इसीमें दूसरे शूरवीरों तथा महर्षि द्वैपषायनके जन्मकी कथा भी है। यहीं देवताओंके अंशावतरणकी कथा कही गयी है
kṣīrodamathanaṃ caiva janmoccaiḥśravasaḥ tathā | yajataḥ sarpasatreṇa rājñaḥ pārīkṣitasya ca ||
Ở đây cũng kể chuyện khuấy biển Sữa và sự ra đời của tuấn mã trời Uccaiḥśravas. Lại nữa, trong lễ tế rắn do vua Janamejaya, con của Parīkṣit, cử hành, các sử truyện về những bậc đại vương của dòng Bharata được thuật lại.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how dharmic and historical knowledge is transmitted through sacred settings: ritual occasions become vehicles for preserving lineage-history and reflecting on the moral consequences of actions—especially the chain of hostility and retribution implied by the serpent-sacrifice context.
The speaker signals that this section includes famous mythic episodes (the churning of the Milk Ocean and the emergence of Uccaiḥśravas) and that the broader Bharata dynastic stories are being told within the frame-story of King Janamejaya’s serpent-sacrifice, undertaken as a response to events connected with his father Parīkṣit.