Shloka 104
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
विदुरस्य च वाक्येन सुरज्रोपक्रमक्रिया । निषाद्या: पज्चपुत्राया: सुप्ताया जतुवेश्मनि,फिर विदुरकी बात मानकर सुरंग खुदवानेका कार्य आरम्भ किया गया। उसी लाक्षागृहमें अपने पाँच पुत्रोंके साथ सोती हुई एक भीलनी और पुरोचन भी जल मरे--यह सब कथा कही गयी है। हिडिम्बवधपर्वमें घोर वनके मार्गसे यात्रा करते समय पाण्डवोंको हिडिम्बाके दर्शन, महाबली भीमसेनके द्वारा हिडिम्बासुरके वध तथा घटोत्कचके जन्मकी कथा कही गयी है
vidurasya ca vākyena suraṅgopakrama-kriyā | niṣādyāḥ pañca-putrāyāḥ suptāyā jatu-veśmani ||
Nghe theo lời Vidura, việc khởi công đào một đường hầm bí mật được tiến hành. Trong ngôi nhà sơn, một người phụ nữ Niṣāda (người rừng) đang ngủ cùng năm con trai đã bị thiêu chết, và Purocana cũng chết cháy—câu chuyện được kể như vậy. Đoạn này nhấn mạnh rằng sự thận trọng và lời cảnh báo kịp thời có thể gìn giữ người chính trực, nhưng mưu trá và bạo lực chính trị lại gây khổ lụy cho kẻ vô can, để lại một bóng tối đạo đức ngay cả trên cuộc thoát thân thành công.
राम उवाच
Educational Q&A
Wise counsel (Vidura’s) and timely, discreet action can protect those aligned with dharma; however, the episode also highlights the moral cost of political conspiracies—innocents can suffer when adharma sets events in motion.
Following Vidura’s warning, a secret tunnel is begun to enable escape from the lac house. Subsequently, in that lac house, Purocana and a sleeping Niṣāda woman with her five sons are burned, which becomes part of the narrated account surrounding the Pandavas’ escape from the plot.