Shloka 15

धृष्टद्युम्नेन समागतक्षत्रियगणगणना

Dhṛṣṭadyumna’s Enumeration of Assembled Kṣatriyas

Devanagari script

अदृश्यन्त्युवाच अयं कुक्षौ समुत्पन्न: शक्तिर्गर्भ: सुतस्य ते । समा द्वादश तस्येह वेदानभ्यस्यतो मुने,अदृश्यन्ती बोली--भगवन्‌! यह मेरे उदरमें उत्पन्न हुआ आपके पुत्र शक्तिका बालक है। मुने! उसे मेरे गर्भमें ही वेदाभ्यास करते बारह वर्ष हो गये हैं

Transliteration

adṛśyanty uvāca—ayaṁ kukṣau samutpannaḥ śaktir garbhaḥ sutasya te | samā dvādaśa tasyeha vedān abhyasyato mune ||

Translation

Adṛśyantī thưa: “Bạch tôn giả, đứa trẻ phát sinh trong bụng con đây chính là bào thai của Śakti, con trai của ngài. Ôi bậc hiền triết, đã mười hai năm nay, ngay khi còn trong dạ con, nó đã chuyên cần học Veda.”

Word by Word

• अदृश्यन्ती: Adṛśyantī (name of the woman)
• अदृश्यन्ती: Karta
• Type: Noun
• Root: अदृश्यन्ती
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada

• अयम्: this (he)
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कुक्षौ: in the womb/belly
• कुक्षौ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कुक्षि
• Form: Masculine, Locative, Singular

• समुत्पन्नः: arisen, produced
• Type: Adjective
• Root: सम्-उत्-पद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शक्तिः: Śakti (name)
• शक्तिः: Karta
• Type: Noun
• Root: शक्ति
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• गर्भः: embryo, fetus
• गर्भः: Karta
• Type: Noun
• Root: गर्भ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सुतस्य: of (your) son
• Type: Noun
• Root: सुत
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• ते: of you/your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• समाः: years
• Type: Noun
• Root: सम
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• द्वादश: twelve
• Type: Numeral
• Root: द्वादश
• Form: —, —, —

• तस्य: of him/of that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• इह: here
• इह: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• वेदान्: the Vedas
• वेदान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वेद
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अभ्यस्यतः: of (him) studying/reciting
• Type: Verb
• Root: अभि-आस्
• Form: Shatr (present active participle), genitive singular, Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• मुने: O sage
• Type: Noun
• Root: मुनि
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

वसिष्ठ उवाच

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Adṛśyantī
• Śakti
• Garbha (the unborn child/embryo)
• Vedas