Shloka 24
पाण्डवानां पाञ्चालगमनम्
The Pāṇḍavas’ Journey toward Pāñcāla and News of the Svayaṃvara
भृशं च ताड्यमाना वै न जगामाश्रमात् ततः । अर्जुन] उस समय कल्याणमयी नन्दिनी डकराती हुई महर्षि वसिष्ठके सामने आकर खड़ी हो गयी और उन्हींकी ओर मुँह करके देखने लगी। उसके ऊपर जोर-जोरसे मार पड़ रही थी, तो भी वह आश्रमसे अन्यत्र नहीं गयी ।। २३ ई ।। वसिष्ठ उवाच शृणोमि ते रवं भद्रे विनदन्त्या: पुनः पुनः,वसिष्ठजी बोले--भद्रे! तुम बार-बार क्रन्दन कर रही हो। मैं तुम्हारा आर्तनाद सुनता हूँ, परंतु क्या करूँ? कल्याणमयी नन्दिनि! विश्वामित्र तुम्हें बलपूर्वक हर ले जा रहे हैं। इसमें मैं क्या कर सकता हूँ। मैं एक क्षमाशील ब्राह्मण हूँ
vasiṣṭha uvāca | śṛṇomi te ravaṃ bhadre vinadantyāḥ punaḥ punaḥ |
Vasiṣṭha nói: “Hỡi nàng hiền hòa, ta nghe tiếng kêu của nàng khi nàng rống lên hết lần này đến lần khác. Nhưng ta biết làm sao? Nandinī cát tường—Viśvāmitra đang dùng vũ lực mang nàng đi. Trong việc này, ta có quyền lực gì? Ta chỉ là một brāhmaṇa nhẫn nhịn.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the brāhmaṇa ideal of kṣamā (forbearance) and restraint: even when wronged, Vasiṣṭha frames his response through non-violence and patience, contrasting moral self-control with coercive power.
Nandinī cries out repeatedly as she is being taken away by force. Vasiṣṭha acknowledges her distress and states that Viśvāmitra is abducting her, while he himself—committed to the patient brāhmaṇa way—does not respond with violent force.