Shloka 53
और्वोपाख्यानम्
Aurva Episode: Restoration of Sight and Restraint of World-Destructive Anger
क्षत्रवज़्स्य भागेन अवध्या वाजिन: स्मृता: । रथाजूं वडवा सूते शूराश्नाश्वेषु ये मता:,क्षत्रियके रथरूपी वज्रका एक विशिष्ट अंग होनेसे घोड़ोंको अवध्य बताया गया है। गन्धर्वदेशकी घोड़ी रथको वहन करनेवाले रथांगस्वरूप (वज्रस्वरूप) घोड़ेको जन्म देती है। वे घोड़े सब अश्वोंमें शूरवीर माने जाते हैं
gandharva uvāca |
kṣatravajrasya bhāgena avadhyā vājināḥ smṛtāḥ |
rathājyūṃ vaḍavā sūte śūrāśnāśveṣu ye matāḥ ||
Gandharva nói: “Vì chúng dự phần vào ‘kṣatra-vajra’—quyền năng như lôi chùy của giai cấp chiến binh—nên những tuấn mã ấy được ghi nhớ là không nên sát hại. Một con ngựa cái ở xứ Gandharva sinh ra một con ngựa như thể là chi thể của chiến xa, thích hợp gánh lấy sức nặng của xe; và những con ngựa như vậy được xem là dũng mãnh nhất trong mọi loài ngựa.”
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse elevates certain war-steeds as ‘inviolable’ by linking them to kṣatra-vajra—an image of adamantine, royal-warrior potency. Ethically, it frames the chariot-horse not as a mere animal but as an essential instrument of righteous martial order, worthy of special protection and honor.
A Gandharva describes a special lineage of horses: born from a Gandharva mare, they are fit to bear the chariot like a vital chariot-limb and are famed as the bravest among horses. The statement functions as a mythic explanation of why such steeds are regarded as not to be killed.