Shloka 17
याचमाना: परादन्नं परिधावेमहि श्ववत् । त्वयि त्वरोगे निर्मुक्ते क्लेशादस्मात् सबान्धवे । अमृते वसती लोके भविष्यामि सुखान्विता,“पिताजी! जो काम अवश्य करना है, उसका निश्चय करनेमें आपको अपना समय व्यर्थ नहीं जाने देना चाहिये (शीघ्र मेरा त्याग करके इस कुलकी रक्षा करनी चाहिये)। हमलोगोंके लिये इससे बढ़कर महान् दुःख और क्या होगा कि आपके स्वर्गवासी हो जानेपर हम दूसरोंसे अन्नकी भीख माँगते हुए कुत्तोंकी तरह इधर-उधर दौड़ते फिरें। यदि मुझे त्यागककर आप अपने भाई-बन्धुओंसहित इस क्लेशसे मुक्त हो नीरोग बने रहें तो मैं अमरलोकमें निवास करती हुई बहुत सुखी होऊँगी
yācamānāḥ parād annaṃ paridhāvema hi śvavat | tvayi tvaroge nirmukte kleśād asmāt sabāndhave | amṛte vasatī loke bhaviṣyāmi sukhānvitā ||
Vaiśampāyana nói: “Nếu người ra đi để làm điều tất phải làm, xin đừng phí thời gian trong do dự. Còn khốn khổ nào lớn hơn cho chúng ta—rằng sau khi người đã lên cõi trời, chúng ta phải chạy ngược xuôi như loài chó, xin ăn của kẻ khác? Nhưng nếu, bằng việc bỏ lại ta, người cùng quyến thuộc được giải thoát khỏi tai ương này và trở nên mạnh khỏe, thì ta, ở nơi cõi bất tử, sẽ tràn đầy an lạc.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic ethic of prioritizing the welfare and survival of one’s family and kin over personal attachment. It frames self-sacrifice as morally meaningful when it prevents greater suffering—especially the humiliation and hardship of destitution—and it links such sacrifice to the hope of a blessed afterlife.
A speaker (reported by Vaiśaṃpāyana) urges her father not to delay in a difficult decision: she asks him to give her up if that will free him and his relatives from their present distress and restore health. She contrasts two outcomes—her family reduced to begging like dogs versus their relief through her renunciation—and declares she would be happy in the immortal realm if her sacrifice saves them.