Shloka 3
कुन्ती-युधिष्ठिर-संवादः — Kuntī’s Counsel on Departing for Pāñcāla
जटा: कृत्वा55त्मन: सर्वे वल्कलाजिनवासस: । सह कुन्त्या महात्मानो बिशभ्रतस्तापसं वपु:,उन सबने अपने सिरपर जटाएँ रख ली थीं। वल्कल और मृगचर्मसे अपने शरीरको ढक लिया था और तपस्वीका-सा वेष धारण कर रखा था। इस प्रकार वे महारथी महात्मा पाण्डव माता कुन्तीदेवीके साथ कहीं तो उन्हें पीठपर ढोते हुए तीव्र गतिसे चलते थे, कहीं इच्छानुसार धीरे-धीरे पाँव बढ़ाते थे और कहीं पुन: अपनी चाल तेज कर देते थे
vaiśampāyana uvāca | jaṭāḥ kṛtvātmanāḥ sarve valkalājinavāsasaḥ | saha kuntyā mahātmāno bibhratas tāpasaṁ vapuḥ ||
Vaiśampāyana thưa: Tất cả đều bện tóc thành búi rối, khoác áo vỏ cây và da nai. Những bậc đại hồn ấy, cùng với Kuntī, mang dáng vẻ của người tu khổ hạnh—bày tỏ sự rời bỏ đời vương giả và quyết tâm chịu đựng gian lao theo đúng dharma.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic resilience: when circumstances demand, even royal warriors can adopt austerity and simplicity, showing self-control and readiness to endure hardship without abandoning moral purpose.
The group (the Pāṇḍavas with their mother Kuntī) adopts the external marks of forest ascetics—matted hair and bark/deerskin clothing—indicating a transition from courtly life to a life of hardship and restraint.