Shloka 15
शणसर्जरसंव्यक्तमानीय गृहकर्मणि । मुज्जबल्वजवंशादि द्रव्यं सर्व घृतोक्षितम्,“गृहनिर्माणके कर्ममें सुशिक्षित एवं विश्वसनीय कारीगरोंने अवश्य ही घर बनाते समय सन, राल, मूँज, बल्वज (मोटे तिनकोंवाली घास) और बाँस आदि खब द्रव्योंको घीसे सींचकर बड़ी खूबीके साथ इन सबके द्वारा इस सुन्दर भवनकी रचना की है। यह मन्दबुद्धि पापी पुरोचन दुर्योधनकी आज्ञाके अधीन हो सदा इस घातमें लगा रहता है कि जब हमलोग विश्वस्त होकर सोये हों, तब वह आग लगाकर (घरके साथ ही) हमें जला दे। यही उसकी इच्छा है। भीमसेन! परम बुद्धिमान् विदुरजीने हमारे ऊपर आनेवाली इस विपत्तिको यथार्थरूपमें समझ लिया था; इसीलिये उन्होंने पहले ही मुझे सचेत कर दिया। विदुरजी हमारे छोटे पिता और सदा हमलोगोंका हित चाहनेवाले हैं। अतः उन्होंने स्नेहवश हम बुद्धिमानोंको इस अशिव (अमंगलकारी) गृहके सम्बन्धमें, जिसे दुर्योधनके वशवर्ती दुष्ट कारीगरोंने छिपकर कौशलसे बनाया है, पहले ही सब कुछ समझा दिया”
śaṇasarjarasa-saṁvyaktam ānīya gṛhakarmaṇi | muñjabalvajava-vaṁśādi dravyaṁ sarvaṁ ghṛtokṣitam ||
Vaiśampāyana nói: “Để dựng ngôi nhà này, họ đem đến những vật liệu đã được chuẩn bị bằng sợi gai và nhựa; và toàn bộ—cỏ muñja, cỏ balvaja (loại cỏ lợp thô), rơm lúa mạch, tre trúc cùng những thứ tương tự—đều bị tưới đẫm bơ sữa (ghee). Bởi thế, những thợ xây khéo tay, bề ngoài tưởng như đáng tin, đã dùng mưu xảo dựng nên tòa nhà đẹp đẽ này. Nhưng tên tội đồ ngu muội Purocana, làm theo lệnh Duryodhana, đang rình đúng cơ hội ấy: khi chúng ta ngủ trong lòng tin, hắn sẽ châm lửa thiêu đốt, đốt cả chúng ta cùng ngôi nhà—đó là điều hắn mong muốn. Hỡi Bhīmasena! Vidura, bậc trí giả tối thượng, đã hiểu rõ tai ương sắp giáng xuống chúng ta; vì vậy ông đã cảnh báo ta từ trước. Vidura là người chú em của chúng ta, luôn cầu điều lành cho chúng ta; bởi lòng thương, ông đã nói trước mọi điều về ngôi nhà bất tường này—được bọn thợ ác dưới quyền Duryodhana bí mật và xảo quyệt dựng nên.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical vigilance: adharma often operates through deceit and misuse of trust, while dharma is supported by wise counsel and protective foresight (Vidura’s warning). It underscores the duty to discern hidden danger and not mistake outward beauty or apparent reliability for moral safety.
A house has been constructed with highly flammable materials (resin, grasses, bamboo) and even drenched with ghee, indicating a planned arson. Purocana, under Duryodhana’s orders, intends to burn the occupants while they sleep. Vidura has already perceived the plot and warned the Pandavas (addressing Bhīma in particular) about the inauspicious, secretly engineered danger.