Shloka 9

Ādi-parva Adhyāya 141: Bhīma–Hiḍimba Confrontation and Protective Discourse

Devanagari script

ततो विदुरवाक्येन नावं विक्षिप्य पाण्डवा: । धनं चादाय तैर्दत्तमरिष्ट प्राविशन्‌ वनम्‌,तदनन्तर विदुरजीके कहनेसे पाण्डवोंने नावको वहीं डुबा दिया और उन कौरवोंके दिये हुए धनको लेकर विघ्न-बाधाओंसे रहित वनमें प्रवेश किया

Transliteration

tato viduravākyena nāvaṁ vikṣipya pāṇḍavāḥ | dhanaṁ cādāya tair dattam ariṣṭaṁ prāviśan vanam ||

Translation

Rồi theo lời khuyên của Vidura, các Pāṇḍava đã thủ tiêu chiếc thuyền, mang theo số của cải được trao, và bước vào rừng mà không hề hấn gì—tiến đi trong sự kín đáo thận trọng, không để chuốc thêm chướng ngại.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• विदुर-वाक्येन: by Vidura's words/advice
• विदुर-वाक्येन: Karana
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक); विदुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• नावम्: the boat
• नावम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विक्षिप्य: having cast away / having sunk (it)
• Type: Verb
• Root: वि-क्षिप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया

• पाण्डवाः: the Pandavas
• पाण्डवाः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• धनम्: wealth, money
• धनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्यय

• आदाय: having taken
• Type: Verb
• Root: आ-दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया

• तैः: by them (those people)
• तैः: Karana
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• दत्तम्: given
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त (भूतकर्मणि/भूतकृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अरिष्टम्: safely, without mishap
• Type: Adjective
• Root: अरिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)

• प्राविशन्: entered
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• वनम्: the forest
• वनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Vidura
• Pāṇḍavas
• boat (nāva)
• forest (vana)
• wealth (dhana)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Wise counsel (especially from a dharmic advisor like Vidura) should be acted upon promptly and discreetly; safeguarding life and avoiding needless risk can itself be a form of dharma in times of danger.

What is happening in the narrative?

After receiving Vidura’s guidance, the Pāṇḍavas eliminate a trace of their passage by disposing of the boat, take the funds provided to them, and proceed into the forest without mishap.