Shloka 4
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
वैशम्पायन उवाच स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तम: । उवाच वचन तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! राजा धृतराष्ट्रके इस प्रकार पूछनेपर विप्रवर कणिक मन-ही-मन बहुत प्रसन्न हुए तथा राजनीतिके सिद्धान्तका परिचय देनेवाली तीखी बात कहने लगे--
Vaiśampāyana uvāca: sa prasannamanās tena paripṛṣṭo dvijottamaḥ | uvāca vacanaṃ tīkṣṇaṃ rājaśāstrārthadarśanam ||
Vaiśampāyana nói: Khi bậc Bà-la-môn tối thượng ấy được hỏi như vậy, ông thầm vui trong lòng và bắt đầu thốt ra những lời sắc lạnh—những lời bộc lộ ý nghĩa và nguyên tắc thực hành của khoa trị quốc. Cảnh này cho thấy lời khuyên không phải là sự vỗ về êm dịu, mà là sự chỉ dạy cứng rắn về quyền thuật, nơi thường nảy sinh căng thẳng đạo lý giữa điều tiện lợi và điều chính đáng.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse signals that the forthcoming counsel will be grounded in rājaśāstra—practical statecraft—and will be tīkṣṇa, i.e., unsparing. It highlights a recurring Mahābhārata tension: political effectiveness may be taught in a way that challenges or tests ethical ideals, requiring the listener to discern dharma amid expedient advice.
Vaiśampāyana narrates that, after Dhṛtarāṣṭra questions him, the Brahmin Kaṇika feels pleased and begins delivering sharp instruction that explicates principles of kingship and governance. This verse functions as a transition into Kaṇika’s pointed political discourse.