Shloka 5
आदि पर्व — जातुगृह-प्रसङ्गः: विदुरप्रेषित-खनकस्य सूचना तथा पलायन-मार्ग-निर्माणम्
Adi Parva 135: The Miner’s Warning and Construction of the Escape Passage
वैशम्पायन उवाच (तत उत्थाय वेगेन अश्वत्थामा न्यवारयत् । गुरोराज्ञा भीम इति गान्धारे गुरुशासनम् | अलं योग्यकृतं वेगमलं साहसमित्युत ।।) ततस्तावुद्यतगदौ गुरुपुत्रेण वारितौ । युगान्तानिलसंक्षुब्धी महावेलाविवार्णवी,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर अभ्र॒त्थामाने बड़े वेगसे उठकर भीमसेन और दुर्योधनको रोकते हुए कहा--'भीम! तुम्हारे गुरुकी आज्ञा है, गान्धारीनन्दन! आचार्यका आदेश है, तुम दोनोंका युद्ध बंद होना चाहिये। तुम दोनों ही योग्य हो, तुम्हारा एक-दूसरेके प्रति वेगपूर्वक आक्रमण अवांछनीय है। तुम दोनोंका यह दु:साहस अनुचित है। अतः इसे बंद करो।” इस प्रकार कहकर प्रलयकालीन वायुसे विक्षुब्ध उत्ताल तरंगोंवाले दो समुद्रोंकी भाँति गदा उठाये हुए दुर्योधन और भीमसेनको गुरुपुत्र अश्वत्थामाने युद्धसे रोक दिया
vaiśampāyana uvāca | tata utthāya vegena aśvatthāmā nyavārayat | guror ājñā bhīma iti gāndhāre guruśāsanam | alaṃ yogyakṛtaṃ vegam alaṃ sāhasam ity uta || tatas tāv udyatagadau guruputreṇa vāritau | yugāntānila-saṃkṣubdhī mahāvelāv ivārṇavī ||
Vaiśampāyana nói: Bấy giờ Aśvatthāmā bật dậy thật nhanh và ngăn họ lại, nói rằng: “Bhīma—đây là mệnh lệnh của thầy ngươi; còn ngươi, con của Gāndhārī—đây là lời răn của bậc đạo sư. Đủ rồi sự xông đánh dữ dội; đủ rồi sự liều lĩnh. Cả hai đều là bậc xứng đáng, và sự hung hãn bạo liệt đối với nhau như thế không hợp lẽ. Hãy dừng lại.” Nói xong, con của thầy đã chặn Duryodhana và Bhīmasena khi họ đang giương chùy—như hai đại dương có sóng ngất trời bị gió tận kiếp khuấy động.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in moments of intense rivalry, dharma is upheld through restraint and obedience to legitimate authority: the teacher’s command (guruśāsana) sets limits on violence, and rash daring (sāhasa) is censured as improper for the worthy.
As Bhīma and Duryodhana stand poised with raised maces, Aśvatthāmā quickly intervenes and orders them to stop, invoking the guru’s command; the scene is likened to two storm-tossed oceans at the end of an age.