Shloka 69
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
आसीत् सख्य॑ द्विजश्रेष्ठ त्वया मे5र्थनिबन्धनम् । न हानाढ्य: सखाढ्यस्य नाविद्वान् विदुष: सखा
āsīt sakhyaṁ dvijaśreṣṭha tvayā me 'rthanibandhanam | na hānāḍhyaḥ sakhāḍhyasya nāvidvān viduṣaḥ sakhā ||
Vaiśampāyana nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, tình bằng hữu ta từng có với ngươi thuở trước vốn bị ràng buộc bởi lợi ích riêng. Bởi kẻ nghèo không thể thật sự làm bạn với người giàu, và kẻ vô học không thể làm bạn với bậc học giả.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse critiques interest-based companionship and asserts that friendships often follow social asymmetries of wealth and learning; it highlights how status and competence can condition relationships, raising an ethical question about what constitutes genuine friendship.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker (within the larger episode) dismisses an earlier bond as self-interested and argues that a poor person cannot be a true friend to the rich, nor the unlearned to the learned—framing a rejection of claims based on past friendship.