Shloka 56
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
हास्यतामुपसम्प्राप्तं कश्मलं तत्र मे5भवत् । द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति
hāsyatām upasamprāptaṁ kaśmalaṁ tatra me 'bhavat | droṇaṁ dhig astv adhaninaṁ yo dhanaṁ nādhigacchati |
Vaiśampāyana nói: “Rồi một nỗi đau đớn nặng nề ập đến với ta, vì ta thấy con mình trở thành đối tượng bị chế nhạo. Có người ở đó nói: ‘Thật đáng hổ thẹn cho Droṇa, kẻ nghèo túng ấy—kẻ không đạt được của cải!’”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical tension between inner worth and social valuation: society condemns a person for poverty and lack of material success, and such contempt can wound deeply—especially when it humiliates one’s family. It implicitly critiques the reduction of human dignity to wealth.
The speaker reports a moment of intense distress upon seeing his son become a target of mockery. Onlookers voice scorn toward Droṇa, calling him shameful for being poor and for not acquiring wealth—setting the emotional and social pressure that drives later choices.