Shloka 18
Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial
Devanagari script
पतता तेन शतधा शिला गान्रैविंचूर्णिता । तां शिलां चूर्णितां दृष्टवा पाण्डुविस्मयमागत:,गिरते समय उसने अपने अंगोंसे उस पर्वतकी शिलाको चूर्ण-विचूर्ण कर दिया। पत्थरकी चट्टानको चूर-चूर हुआ देख महाराज पाण्डु बड़े आश्वर्यमें पड़ गये
Transliteration
patatā tena śatadhā śilā gāndharvaivaṁ cūrṇitā | tāṁ śilāṁ cūrṇitāṁ dṛṣṭvā pāṇḍur vismayam āgataḥ ||
Translation
Vaiśampāyana nói: Khi rơi xuống, nó đã làm vỡ tảng đá ấy thành trăm mảnh, nghiền nát đến tận bụi mịn. Thấy phiến đá bị nghiền thành tro bụi, vua Pāṇḍu bàng hoàng kinh ngạc—một màn phô bày sức mạnh đầy điềm gở, như báo trước hiểm họa của quyền lực không được chế ngự giữa rừng sâu.
Word by Word
पतताby (him) falling / while falling
पतता:
Karana
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुं, तृतीया, एकवचन
तेनby him / with him
तेन:
Karana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं, तृतीया, एकवचन
शतधाinto a hundred pieces; manifoldly
शतधा:
TypeIndeclinable
Rootशतधा (अव्यय)
Formtrue
शिलाthe rock/slab
शिला:
Karta
TypeNoun
Rootशिला
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
गिरैवwith a mountain indeed / by a mountain itself
गिरैव:
Karana
TypeNoun
Rootगिरि + एव
Formपुं, तृतीया, एकवचन, एव
चूर्णिताpulverized; crushed
चूर्णिता:
TypeAdjective
Rootचूर्णित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि), स्त्री, प्रथमा, एकवचन
ताम्that (rock) (acc.)
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
शिलाम्rock/slab (acc.)
शिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिला
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
चूर्णिताम्crushed (acc. fem.)
चूर्णिताम्:
TypeAdjective
Rootचूर्णित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि), स्त्री, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (त्वान्त), true
पाण्डु-विस्मयम्Pandu's astonishment
पाण्डु-विस्मयम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डु + विस्मय
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
आगतःcame to; became; was seized by
आगतः:
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकालिक/परिणाम), पुं, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
PāṇḍuŚ
śilā (rock/slab)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes