Shloka 26
वसमानमरण्येषु नित्यं शमपरायणम् । त्वयाहं हिंसितो यस्मात् तस्मात् त्वामप्यहं शपे,नरश्रेष्ठ! मैं तो फल-मूलका आहार करनेवाला एक मुनि हूँ और मृगका रूप धारण करके शम-दमके पालनमें तत्पर हो सदा जंगलोंमें ही निवास करता हूँ। मुझ निरपराधको मारकर यहाँ तुमने क्या लाभ उठाया? तुमने मेरी हत्या की है, इसलिये बदलेमें मैं भी तुम्हें शाप देता हूँ
vasamānam araṇyeṣu nityaṁ śamaparāyaṇam | tvayāhaṁ hiṁsito yasmāt tasmāt tvām apy ahaṁ śape, naraśreṣṭha |
“Ta luôn cư ngụ trong rừng sâu, một lòng hướng về tĩnh lặng và tự chế. Vì ngươi đã làm hại ta, nên ta cũng nguyền rủa ngươi, hỡi bậc trượng phu ưu việt. Dẫu ta sống như ẩn sĩ—nuôi thân bằng rễ và quả, mang hình nai—ngươi vẫn giết ta khi ta vô tội; ngươi tìm lợi gì trong việc ấy? Bởi ngươi đã đoạt mạng ta, ta đáp lại bằng lời nguyền.”
मृग उवाच
Educational Q&A
The verse underscores ethical accountability: harming an innocent being—especially one devoted to restraint and non-violence—invites moral consequence. It frames violence done for gain as adharma and presents the curse as a narrative expression of karmic retribution.
A being who has assumed the form of a deer speaks to the man who shot him. Declaring that he lived in the forest devoted to śama (calm restraint), he reproaches the killer for slaying an innocent and, because he has been killed, pronounces a curse upon him.