आदि पर्व, अध्याय 104 — कर्णोत्पत्ति, दानधर्म, वैकर्तन-नामकरण
Karna’s Birth, Gift-Ethic, and the Name Vaikartana
जानामि ते स्थितिं सत्ये परां सत्यपराक्रम । इच्छन् सृजेथास्त्रीललोकानन्यांस्त्वं स्वेन तेजसा,“सारे संसारका नाश हो जाय, मुझे अमरत्व मिलता हो या त्रिलोकीका राज्य प्राप्त हो, तो भी मैं अपने किये हुए प्रणको नहीं तोड़ सकता।” महान् तेजोरूप धनसे सम्पन्न अपने पुत्र भीष्मके ऐसा कहनेपर माता सत्यवती इस प्रकार बोली--“बेटा! तुम सत्यपराक्रमी हो। मैं जानती हूँ, सत्यमें तुम्हारी दृढ़ निष्ठा है। तुम चाहो तो अपने ही तेजसे नयी त्रिलोकीकी रचना कर सकते हो। मैं उस सत्यको भी नहीं भूल सकी हूँ, जिसकी तुमने मेरे लिये घोषणा की थी। फिर भी मेरा आग्रह है कि तुम आपद्धर्मका विचार करके बाप-दादोंके दिये हुए इस राज्यभारको वहन करो
jānāmi te sthitiṃ satye parāṃ satyaparākrama | icchan sṛjethās trīl lokān anyāṃs tvaṃ svena tejasā ||
Satyavatī nói: “Ta biết con giữ vững chân thật ở mức tối thượng, hỡi bậc anh hùng lấy chân thật làm nền cho dũng lực. Nếu con muốn, bằng uy quang tinh thần của chính mình, con có thể tạo ra những thế giới khác—thậm chí một tam giới khác. Nhưng ta không thể quên lời chân thật con từng tuyên bố vì ta. Dẫu vậy, ta khẩn cầu: hãy xét đến āpaddharma (đạo lý trong cơn nguy biến) và gánh lấy trọng trách vương quốc này do tổ tiên truyền lại.”
वैशम्पायन उवाच