Shloka 12
रथमारोप्य ता: कन्या भीष्म: प्रहरतां वर: । आहूय दान कन्यानां गुणवद्भ्य: स्मृतं बुध:,राजन! वे शक्तिशाली तो थे ही, उन्होंने उस समय स्वयं ही समस्त कनन््याओंका वरण किया। इतना ही नहीं, प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ वीरवर भीष्मने उन कन््याओंको उठाकर रथपर चढ़ा लिया और समस्त राजाओंको ललकारते हुए मेघके समान गम्भीर वाणीमें कहा --दिद्वानोंने कन्याको यथाशक्ति वस्त्राभूषणोंसे विभूषित करके गुणवान् वरको बुलाकर उसे कुछ धन देनेके साथ ही कन्यादान करना उत्तम (ब्राह्म विवाह) बताया है। कुछ लोग एक जोड़ा गाय और बैल लेकर कन्यादान करते हैं (यह आर्ष विवाह है)
ratham āropya tāḥ kanyā bhīṣmaḥ praharatāṁ varaḥ | āhūya dānaṁ kanyānāṁ guṇavadbhyaḥ smṛtaṁ budhaiḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Bấy giờ Bhīṣma—bậc nhất trong hàng chiến sĩ—nhấc các thiếu nữ ấy đặt lên chiến xa của mình. Rồi gọi các vua đang tụ hội, với giọng trầm vang như sấm, ngài tuyên bố điều các bậc hiền trí truyền nhớ: một thiếu nữ nên được gả cho người xứng đáng—sau khi được trang sức theo khả năng và kèm theo lễ vật thích đáng. Như vậy, ngài nêu việc “trao gả cô dâu” như một nghi lễ dharma đặt nền trên công đức và phép tắc, dù chính ngài đang đối đầu các kẻ tranh đoạt bằng vũ lực.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse invokes traditional dharma regarding kanyādāna: a bride should be given to a guṇavat (worthy, virtuous) groom, with adornment and appropriate gifts according to one’s capacity—presenting marriage as a regulated ethical rite rather than mere possession or power.
Bhīṣma physically places the maidens onto his chariot and challenges the rival kings, while simultaneously justifying the situation by citing the remembered rule of the wise about giving maidens to a worthy man—blending martial action with an appeal to normative tradition.