Shloka 12

स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने । वसन्‌ सागरफपर्यन्तामन्वशासद्‌ वसुन्धराम्‌,महाराज शान्तनु कुर॒ुवंशकी रमणीय राजधानी हस्तिनापुरमें निवास करते हुए समुद्रपर्यन्त पृथ्वीका शासन और पालन करते थे

sa hāstinapure ramye kurūṇāṁ puṭabhedane | vasan sāgaraparyantām anvāśāsad vasundharām || mahārāja śāntanuḥ kurvaṁśakīṁ ramaṇīyāṁ rājadhānīṁ hastināpure nivasan samudraparyantāṁ pṛthvīṁ śāsanapālanam akarot |

Vaiśampāyana nói: Trong thành Hastināpura mỹ lệ—nơi lừng danh là thành lũy của dòng Kuru—vua Śāntanu ngự trị; từ kinh đô xinh đẹp của tộc Kuru ấy, ông cai quản và che chở cõi đất cho đến tận bờ biển. Câu kệ khắc họa vương quyền không chỉ là mệnh lệnh, mà là trách nhiệm hộ trì quốc độ.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हास्तिनपुरेin Hastinapura
हास्तिनपुरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहास्तिनपुर
FormNeuter, Locative, Singular
रम्येpleasant, beautiful
रम्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरम्य
FormNeuter, Locative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
पुटभेदनेin (the place called) Puṭabhedana
पुटभेदने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुटभेदन
FormNeuter, Locative, Singular
वसन्dwelling, residing
वसन्:
Karta
TypeVerb
Rootवस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
सागरपर्यन्ताम्extending up to the ocean
सागरपर्यन्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसागरपर्यन्त
FormFeminine, Accusative, Singular
अन्वशासत्ruled, governed
अन्वशासत्:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-शास्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसुन्धरा
FormFeminine, Accusative, Singular
महाराजःthe great king
महाराजः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Nominative, Singular
शान्तनुःŚāntanu
शान्तनुः:
Karta
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
Hastināpura
K
Kurus
Ś
Śāntanu
E
Earth (Vasundharā)
O
Ocean (Sāgara)

Educational Q&A

The verse presents ideal kingship as dharmic administration: the king’s authority is paired with the duty to protect and sustain the realm, emphasizing governance as stewardship rather than mere power.

Vaiśampāyana describes King Śāntanu residing in Hastināpura and ruling the kingdom—symbolically the whole earth up to the ocean—establishing Śāntanu’s stature and the stability of Kuru rule at this point in the story.